كاوه‌ مه‌ده‌نی

من وكاك جه‌ماڵی مفتی خزم بووین، بۆیه‌ هه‌رله‌ مناڵێوه‌ یه‌كترمان ده‌ناسی و دۆستایه‌تی و ڕه‌فاقه‌تمان و ڵێك تێگه‌یشتنمان هه‌رله‌ زۆوه‌ ڕیشه‌ی له‌دڵی هه‌ردووكماندا داكوتا و هاونشینی و هاوسه‌فه‌ربوونمان هه‌ردووكمانی ده‌گه‌شانده‌وه‌ و زه‌مانی لێ ون ده‌كردین. زۆرجار هه‌رله‌ ماڵێ براژنم كه‌ پووری جه‌ماڵ بوو، یه‌كترمان ده‌گرته‌وه‌. براژنم ده‌ یگووت ده‌ی جه‌ماڵ چریكه‌ت بێ. جه‌ماڵ نه‌ته‌نیا دڵی دانیشتوانی ماڵ، به‌ڵكوو دڵی جیرانه‌كانیشی ده‌گه‌ڵ چریكه‌ی خۆی به‌ره‌ وجیهانێكی دی ده‌برد. بۆیه‌كه‌م جار گۆرانی نه‌مام نه‌مامم به‌ ده‌نگی جه‌ماڵ گوێی لێ بوو. له‌ بیرمه‌ ئه‌وكات ده‌نگخۆشانی لاوی شاری مهاباد، زیاترگۆرانێكانی هونه‌رمه‌ندانی موكریانیان ده‌گووته‌وه‌، به‌ڵام ئه‌و زیاترهۆگری مامۆستا تاهیرتۆفیق ومامۆستا عه‌لی مه‌ردان بوو و گۆرانێكانی ئه‌وانی ده‌گوته‌وه‌. خۆم بیستوومه‌كه‌گۆیا مامۆستا تاهیرتۆفیق ئه‌وسه‌رده‌م گوتبووی، لاوێكی مهابادی به‌ نێوی جه‌ماڵ مفتی ئاهه‌نگه‌كانی منی زۆر چاك و ڕێك و پێك گوتوونه‌وه‌.

یه‌ك له‌ ئاره‌زۆكانی ئه‌وه‌ بووكه‌ بچێته‌ هه‌ولێر و سلـێمانی و له‌گه‌ڵ تیپه‌مۆسیقاكانی وێ خزمه‌تی زیاتربه‌هونه‌ری نه‌ته‌وه‌كه‌مان بكا، به‌ڵام سنووری ده‌ستكرد مه‌ودای وه‌دی هاتنی ئه‌و ئاواته‌ی پێ نه‌ده‌دا بۆیه‌ پڕبه‌ دڵ سنووری زۆره‌ملـی ناخۆشده‌ویست و ئاره‌زووی نه‌مانی بۆ ده‌كرد. هه‌رئه‌وه‌ش ێه‌كێك له‌هۆیه‌كانی سه‌رهه‌ڵدانی زۆر زووی بیری ڕزگاری خوازی له‌ مێشك و ده‌روونی جه‌ماڵ دابوو. ساڵی 1356ی هه‌تاوی ده‌گه‌ڵ چه‌ند لاوی وه‌ك خۆی خوێن گه‌رم كه‌ یه‌كێكیان شه‌هید ته‌هایكه‌رباسی بوو، بۆ زانیاری زیاتر و فێربوون و هاوكاری، خۆی گه‌یانده‌ بنكه‌كانی یه‌كێتی نیشتیمانی له‌ ئاوزه‌نگ. له‌و سه‌رده‌مه‌ دا، له‌ ئێران به‌هۆی زه‌حمه‌ت و فشاری حكوومه‌تی پاشایه‌تی، ئه‌وكرده‌وه‌یه‌ كه‌م به‌سام نه‌بوو.

چه‌ند ساڵ تێ وه‌رسووڕا و بوو به‌ 1359. ڕۆژێك شه‌هید دوكتوور قاسملـوو له‌ دۆڵی دێموكڕات له‌ نزیك گوندی شیوه‌جۆ ڕا له‌ دوای ناردم و گوتی ده‌بێ بچی بۆ فه‌ڕانسه‌ وهه‌رئه‌وشۆشت مۆهلـه‌ته‌. ڕاست ئه‌و ئێواره‌یه‌ كاك جه‌عفه‌ری موكری هات و نامه‌یه‌كی بۆهێنام كه‌جه‌ماڵ بۆ سه‌ردانم هاتوه‌. بێ ڕاوه‌ستان بۆ لای جه‌ماڵ بۆگوندی شیوه‌جۆ وه‌ڕێكه‌وتم. ئه‌و شه‌وه‌ تا به‌یانی لای یه‌ك بووین و قسه‌مان كرد. ڕۆژی دواتر، له‌ گه‌ڵم تا گوندی بلـه‌كێ هاتوو له‌وێ بۆ ئاخرین جارماڵ ئاواییمان لێككرد و به‌ نابه‌دڵێكی زۆر یه‌كترمان به‌جێ هێشت و به‌ هه‌زاران فه‌رسه‌خ لێك دوور كه‌وتینه‌وه‌. ئه‌مه‌ به‌داخه‌وه‌ ئاخرین دیدارمان بوو ...
ئێستا كه‌ ئه‌م چه‌ند دێڕه‌ ده‌نووسم 12 ساڵ له‌م ڕۆژه‌ تاڵه‌ی هاوینی ساڵی 1981، كه‌ هه‌واڵی جوانه‌مه‌رگ بوونی جه‌ماڵم پێگه‌یشت تێپه‌ڕیوه‌، به‌ڵام ئێستاش كه‌ ئێستایه‌ زامی نه‌مانی ئه‌و شێره‌كوڕه‌، له‌ ناو دڵمدا ساڕێژ نه‌بۆته‌وه‌و، ده‌ردی دووره‌وڵاتی باوه‌شێنی ده‌كات...